Emin Varol

Emin Varol

[email protected]

Gıda israfında Dünya'daki yerimiz neresi?

10 Haziran 2021 - 07:35

Birleşmiş Milletler (BM) tarafından hazırlanan son "Gıda İsrafı Endeksi Raporu", gıda israfının geldiği korkunç boyutu gözler önüne seriyor.

Birleşmiş Milletler'in sürdürülebilirlik çalışması yaptığı Wrap adlı sivil toplum kuruluşuyla birlikte gerçekleştirdiği araştırma sonuçlarına göre, 40 tonluk 23 milyon kamyon dolusu, Dünya'yı bir uçtan bir uca yedi kere dolaşmaya yetecek kadar yiyeceğe karşılık gelen devasa miktarda gıda, Dünya genelinde israf ediliyor.

Ülkemizde gıda israfının yanısıra, su, toprak ve emek kaybı da çok fazla. Ve bu, öyle biribirine bağlı bir olgular zinciri ki, gıda ve küresel iklim değişikliği biribiriyle girift. Gıda ürünlerini, üretimden tüketime hazır hale getirene kadar toprak ve su başta olmak üzere çok sayıda kaynak ve elementi kullanıyoruz. Ve bu kullanımlar zinciri ve döngü, küresel ısınmayı da etkiliyor. Gelişmiş ülkelerde atık ve kayıplar daha ziyade perakende ile tüketim kısmında gerçekleşiyor. Bizim gibi  gelişmekte olan ülkelerde ise hasat ve üretim işlemlerinde daha yoğun görülüyor. 

Araştırma sonuçları Türkiye'de her yıl 7.7 milyon tondan fazla gıdanın israf edildiğini gösteriyor, yani, her yıl kişi başına 93 kilogram gıdanın çöpe gittiği anlamını taşıyor. Gıdada israfta Dünya ülkeleri arasındaki yerimize baktığımızda ise; Gıda Mühendisleri Odası  İzmir Şubesi adına önceki ay yaptığı açıklamasında Başkan Uğur Toprak, ülkemizin gıda israfında Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Meksika'dan sonra üçüncü sırada olduğunun altını çiziyor, Dünya'da ise her 9 kişiden birinin açlıkla mücadele ettiği, 1.8 milyar kişinin gıdaya erişemeyecek durumda olduğu acı gerçeğine işaret ediyordu.

Önceki ay Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından gerçekleştirilen ve geçtiğimiz günlerde sonuçları kamuoyuyla paylaşılan bir araştırmanın ve yayınlanan raporun sonuçları bize gösteriyor ki, Dünya olarak her yıl 931 milyon ton gıdayı israf ediyoruz. İsrafın yüzde 61'inin evlerde yapıldığının belirtildiği raporda, küresel anlamda perakende satış noktaları, evler ve restoranlarda tüketime hazır gıdanın yüzde 17'sinin doğrudan çöpe gittiğinin altı çiziliyor.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) Başkanı Inger Andersen'e göre, iklim değişikliği, bizzat yaşadığımız küresel iklim krizi, israfla ve çevre kirliliğiyle mücadelede kararlı ve ciddi olduğumuzu göstermek için Dünya genelinde vatandaşlar, tüm işletmeler ve hükümetler gıda israfını önlemede üzerlerine düşen görevi yapmak, bu yıl sonuna doğru yapılacak iklim biyoçeşitlilik zirvelerinden önce tüm ülkeler, atıkları azaltma taahhüdünde bulunmak ve 2030 yılına kadar yarıya indirmek, israfla mücadele konusunda çaba harcamak zorunda.
2019 yılında Dünya genelinde yetersiz beslenme ve açlıktan 690 milyon kişinin etkilendiği tahmin ediliyordu. Ancak beklenti, evren olarak birbuçuk yıla yakın zamandır boğuştuğumuz Kovid-19 salgınıyla bu sayının daha da artacağı yönünde.

İşin garip ve trajikomik tarafı ise gıda israfı sorununun, önceden zannettiğimiz gibi yalnızca tüketicilerin ihtiyacından fazlasını satın aldığı, alabildiği güçlü ülkelere mahsus olmadığı. Çünkü yukarıda sözünü ettiğimiz araştırma gösteriyor ki, zengin-fakir ayırt etmeksizin her ülkede önemli oranda gıda israfı var.
Çünkü, konuyla ilgili bilim insanlarının ifadesine göre, atık besin sera gazı emisyonlarının yüzde 8-10'undan sorumlu. Bu nedenledir ki; "Besin atığı, tek başına bir ülke olsaydı, gezegenimizdeki en büyük çüncü sera gazı yayıcısı" olurdu.

Yukarıda saydığımız bütün faktörler ve altını çizdiğimiz bütün etkenler, raporlar ve araştırmanın ortaya koyduğu gerçekler nedeniyle, ülkemizin ve Dünya'nın karşı karşıya kaldığı gıda israfının tarladan sofraya olmak üzere gıda tedarik zinciri boyunca ortaya çıktığı gerçeğini gözardı etmeyerek diyoruz ki;
"En fazla israf edilen ürünlerin başında meyve ve sebzeler geliyor. Süreç tarlalarımızda başlıyor. Ağaçlarından toplanamadığı için çürüyüp giden binlerce ton meyvemizin olduğu bir gerçek.

İsraf edilen miktar, Dünya'da açlık çeken 100 milyonlarca insanı birçok kez doyurabilecek miktarda olan bu gıdayı israf etmeyerek hem çevrenin, hem insanlığın korunmasına hizmet etmek, bireysel alışkanlıklarımızı değiştirerek gerekli hassasiyeti gösterirken Dünya'da bir milyara yakın insanın aç olduğunu da unutmamak zorundayız."

FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 0 Yorum
test