Reklam
Reklam
Reklam
Av. Nazlı Gaye Alpaslan

Av. Nazlı Gaye Alpaslan

m.alpaslan@windowslive.com

Hizmetin ifasından önce fatura düzenlenmesi

06 Ekim 2020 - 07:30

Bilindiği gibi, ticari, sınai veya mesleki faaliyet gereği  mal teslimatı veya hizmet  sunumu  realize  olmadan   bazı  hallerde fatura düzenlenebilir.  Temel prensip, mal teslimini veya hizmet ifasını müteakiben  sevk irsaliyesine bağlı olarak  (7) gün zarfında faturanın  düzenlenmesi   gereklidir.

Modern  ticari yaşamın  gereği olarak,  bazı   durumlarda finans kuruluşları, kredi yaratmaya yönelik olarak  mal teslimi yapılmadan   ileri tarihte  teslim edilebilecek  mallarla ilgili (bilhassa yatırım malları için) önceden fatura düzenlenmesini  talep etmektedirler.  Böylelikle, bazı şirketler stoklarındaki mevcut mallarla ilgili, irsaliye düzenlemeden, mal depodan çıkmadan ileri tarihlerde teslim edilecek  mallarla ilgili fatura düzenlenmektedir.   Bu  faturalar  doğal olarak  satıcı ile alıcı arasında   düzenlenen bir sözleşmeye istinaden ileri tarihlerde  teslim  edilecek   mallarla ilgili  faturalardır.   Alıcı  ve satıcı arasında düzenlenen sözleşmede  ileriki tarihte teslim edilecek malların   veya hizmetlerin  kapsamı,  türü, tutarı, cinsi vs. ayrıntılar  yer  almaktadır.

Gelecek tarihlerde teslimi gerçekleştirilecek mallarla ilgili  irsaliye düzenlenmeden  kesilen faturalar gerek alıcı  cephesinde  ve gerekse satıcı  firma muhasebe cephelerinde   muhasebesel olarak  problemlere neden olmaktadır.

Ortaya çıkan sorunlar,  gerek gelir vergisi ve gerekse kurumlar vergisi ve ayrıca vergi usul ve KDV yönünden  mal  teslimi veya hizmet sunumu yapılmadan önce düzenlenen faturalarla ilgili  olabilmektedir. 

VUK  ve  KDV hükümlerine göre konunun  değerlendirilmesi:
VUK Madde 229’da “Fatura satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır.” Denilmektedir.

Yine aynı kanunun 231/5 bendinde; ”Fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azamî yedi gün içinde düzenlenir. Bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır.” Denilmektedir.

Yukarıdaki kanun maddelerinden, VUK’a göre mal teslimi veya hizmet ifasından önce fatura düzenlenemeyeceği anlaşılmaktadır.

193 sayılı  GVK  hükümleri yönünden konunun  tartışılması:
Gelir Vergisi Kanunu (GVK) Madde 38’de;” Bilanço esasına göre ticari kazanç, teşebbüsteki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve başındaki değerleri arasındaki müspet farktır…”denilmektedir.

Aynı kanunun 39’uncu maddesinde ise “İşletme hesabı esasına göre ticari kazanç, bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler arasındaki müspet farktır.” denilerek, tahsil edilen paralar ile alacakların hasılat; ödemelerin ve borçlanılan meblağların gider olduğu ifade edilmektedir.

Görüldüğü üzere GVK’ya göre, işletme hesabında ve bilanço esasında ticari kazancın tespitinde tahakkuk esasının geçerli olduğu ifade edilmektedir. Tahakkuk esasında gelir ve gider, ödenip ödenmediğine bakılmaksızın gerçekleştiği anda kazanç hesaplamasında dikkate alınır.

Mal teslimi veya hizmet ifasından önce düzenlenen fatura Borçlar Kanunu (BK)’na göre “alacak hakkı” doğurmaz. Bunun için karşı tarafa borç yükümlülüğü doğuran bir işlem veya sözleşme olması gerekir.
Kimi zaman da mal teslimi veya hizmet ifası yapılmadan önce tahsilat yapılır. Bu durumda da VUK Madde 287’ye göre; “Gelecek hesap dönemlerine ait olarak peşin tahsil olunan hasılat ile cari hesap dönemine ait olup henüz ödenmemiş olan giderler mukayyet değerleri üzerinden pasifleştirilmek suretiyle değerlenir.” Hükmü gereği, ticari kazancın tahsilinde dikkate alınmaz.

Netice ve özetleme yapmak  gerekecek olursa; 

1) Satılan mallara ilişin faturaların, malın tesliminden önce tanzim edildiği ve malın daha sonra sevk edildiği durumlarda; faturayı düzenleyenler, malın daha sonra sevk edileceğini faturada belirtmek zorundadırlar.

2) Faturada bulunması gereken bilgiler arasında malın teslim tarihi ve irsaliye numarası ise; malın tesliminden sonra alıcı ve satıcı tarafından kendilerinde kalan sevk irsaliyesi asıl ve suretinden faydalanılmak sureti ile faturaya şerh düşülecek ve böylece fatura ve sevk irsaliyesi arasında ki ilinti sağlanacaktır.

3) Faturanın  düzenlenmiş olması  tek başına KDV açısından  tahakkuk  işlemini gerektirmez.  Öncelikle, irsaliyenin düzenlenmiş olması  ve buna paralel  olarak (7) gün içerisinde faturalama işleminin yapılması  zorunludur.  (Ay sonlarına doğru  (7) günlük süre beklenilmez).

4) Akit  ile ileriki tarihli mal satışlarında faturanın  önceden düzenlenmiş olması  halinde fatura ekine sözleşme  iliştirilmesi  ve  buna göre değerlendirme yapılması gerekmektedir. 

5) Gerek  213 sayılı  VUK  ve gerekse özel bir yasa olan 3065 sayılı KDVK’nun  10/b bent hükmü gereği  herhangi bir mal  sevkiyatı olmadan, irsaliye ile mal ambardan sevk edilmeden  sadece  faturanın  düzenlenmesi  bu malların  mülkiyetinin alıcıya intikal ettiğine karine teşkil etmez. Ayrıca, UFRS, TMS ve  UMS uygulamaları  gereği  ilgili standartlardaki hasılat kavramının da irdelenmesi sonucu, satışa konu  malın bedelinin  tahsil edilmiş olması  halinde malın  fabrikanın  kapısından çıkmaması  halinde hasılatın  oluşmayacağı  standartlara bağlanmıştır.  

6)  Gerek  Vergi  Usul  Yasası  ve gerekse özel yasa  mahiyetinde KDV yasasının ve bağlı  genel tebliğlerinin gözden geçirilerek günün ticari geleneklerine uygun teslim, satış ve hasılat kavramlarının yeniden yorumlanması   zorunlu  hale gelmiştir.

FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 0 Yorum
test